"Op zakenreis" Aflevering 7: Noodtoestand

Allereerst een gelukkig nieuwjaar! Wij wensen jullie veel mooie en vooral ongelukvrije woon-werkkilometers. Daarmee komen we direct op het onderwerp, want "ongelukvrij" was begin januari 2026 helaas geen vanzelfsprekendheid.

De winter in Duitsland heeft – afgezien van de hooggelegen gebieden – altijd iets ritueels. Daar hoort begin december de angstige vraag bij of er weer een witte kerst zou kunnen zijn, evenals een zekere ondergangsstemming wanneer het echt sneeuwt, zoals in de eerste helft van januari.

Spoiler: Bij ons in Rijnland zijn drie sneeuwvlokken al genoeg om het autoverkeer tot stilstand te brengen. Zodra er een gesloten sneeuwdek ligt, volgen de gebeurtenissen elkaar in rap tempo op. De winterdienst bereikt binnen enkele uren zijn natuurlijke grenzen. Het lukt nog net om snelwegen en hoofdwegen begaanbaar te houden en ze meerdere keren te "vaccineren" met zoutoplossingen. Fiets- en voetpaden worden dan eerder volgens het loterijprincipe geruimd, terwijl zijwegen helemaal geen rol meer lijken te spelen.

De boulevardpers maakt ondertussen gebruik van zware verbale wapens: extreem weer, sneeuwlawines, rampwinter – slechts enkele van de gebruikelijke trefwoorden.

Betrokkenheid in het winterverkeer

Natuurlijk, dat betreft forenzen in eerste instantie ongeacht het vervoermiddel. Op sociale media circuleren foto's van bevroren fietspaden, auto-ongelukken en gestrande treinen. Daaronder zijn allerlei grove beledigingen te vinden. De teneur varieert van "Gelijke rechten voor iedereen bij de winterdienst!" tot de tegenpositie "Eigen schuld, wie bij dit weer fietst!" – en natuurlijk de klassieker: "Betaal eerst belasting!"

Sommige kwaadsprekers beweren dat degenen die het fietsen in de winter ontmoedigen, vaak dezelfde zijn die graag aanvoeren dat er in de winter toch niemand fietst en dat men zich de infrastructuur kan besparen. Deze bewering is gewoonweg onjuist – de sporen op besneeuwde paden zijn duidelijk.

In zulke discussies zeg ik graag dat ik afhankelijk ben van de fiets. Te voet is de weg naar het werk te ver, andere vervoermiddelen zijn in mijn levenssituatie te onbetrouwbaar – vooral in de winter. Toegegeven, een beetje overdreven, maar met een zeer reële kern.

Is er een oplossing voor de winterdienst?

Ik werk in de logistieke sector. Vlak voor Kerstmis hebben we regelmatig dagen met twee tot drie keer de hoeveelheid in vergelijking met het jaarlijkse gemiddelde. Dat is elk jaar een uitdaging. Ik ben me er dus van bewust dat je winterdienst met duidelijke prioriteiten moet beheren: gevaarpreventie, het vrijhouden van reddingsroutes en het waarborgen van het openbare leven. Niemand kan middelen het hele jaar door richten op een korte periode.

Maar andere steden laten zien dat je fietsinfrastructuur ook in de winter aantrekkelijk en veilig kunt maken. Zoals een Finse stedenbouwkundige uit Oulu ooit treffend zei:
„Bij het sneeuwruimen laten steden zien wie ze willen beschermen – en wie niet.“

Daar zit zeker wat in. In Oulu en andere fietsvriendelijke steden worden in de winter eerst voet- en fietspaden geruimd. Zo ontstaan er in de sneeuwmodder geen diepe sporen die later gevaarlijker zijn dan een gelijkmatige sneeuwlaag. Pas daarna volgen – onmiddellijk – de wegen.

Mensen in vierwielige voertuigen met winterbanden zijn bij aangepast rijgedrag aanzienlijk minder kwetsbaar dan mensen op twee benen of twee wielen. Toch zijn in Duitse steden de hoofdwegen meestal permanent vrij, de fietspaden komen uiteindelijk aan de beurt – en bij trottoirs vertrouwt men graag op de ruimplicht van bewoners.

Degenen die denken dat hierdoor automatisch reddingsdiensten worden gehinderd of schappen leeg blijven, negeren dat veel mensen in kritieke beroepen hun werkreis of zelfs hun werk zelf met de fiets doen.

Uiteindelijk gaat het om een zinvolle, haalbare verschuiving van prioriteiten – niet om het een te doen en het ander te laten. Onder deze omstandigheden zouden veel meer mensen zich ook in de winter op de fiets durven wagen en zelfstandig over hun mobiliteit beslissen.

Eigen verantwoordelijkheid bij fietsen in de winter

Tot het zover is, moet je de fiets echt laten staan als je je onzeker voelt. Alle „beroepsfietsers“, oftewel professionele forenzen, pakken in deze tijd de gravelbike met brede banden of monteren bij echt slechte omstandigheden en gladheidsgevaar spikes.

Dat is weliswaar het grootste ongeval voor het rijgevoel, maar tenminste blijven de botten heel. En heel eerlijk: Mooi is het toch. ☺️

…en momenteel lijkt het erop dat we na een week het ergste voorlopig hebben doorstaan.